طالبان د نظم ژمنه کړې وه، خو افغانستان له بې‌ثباتۍ سره مخ شو

مرکزي ژمنه ساده وه: موږ به نظم راولو. له دوو لسیزو جګړې، فساد او د بهرنیو ځواکونو له شتون وروسته، طالبانو افغانانو ته یو ځانګړی او پیاوړی وړاندیز وکړ؛ دا چې د دوی تر واکمنۍ لاندې به جګړه پای ته ورسېږي او هېواد به خوندي وي.

پنځه کاله وروسته، د دوی د کړنو پایلې د دې ادعا ملاتړ نه کوي.

د امنیت ریکارډ

د ISKP بریدونه په داسې کچه دوام لري چې د ماتې خوړلي دښمن په اړه د دوی روایت ننګوي. په ښاري مرکزونو کې جنايي تاوتریخوالی، چې یو وخت د طالبانو د وسله‌والو پوستو د ګڼې ګوڼې له امله کم شوی و، اوس د واک د لېږد د لومړني شاک په کمېدو سره بیا سر راپورته کړی دی.

دا په دې معنی نه ده چې پخواني حکومت امنیت تامین کړی و. هغوی هم دا کار ونه کړ. خو طالبانو خپل مشروعیت په دې بنسټ ایښی و چې دوی به ښه کار کوي، او د دوی د خپل معیار له مخې، دوی په دې برخه کې پاتې راغلي دي.

له بنسټونو پرته حکومتولي

امنیت یوازې د وسله‌وال ځواک مسله نه ده. دا استخباراتو، همغږۍ، قانوني پروسې او د خلکو باور ته اړتیا لري؛ هغه څه چې د فعالو بنسټونو غوښتنه کوي. طالبانو ډېری هغه بنسټیز جوړښتونه چې دوی ته په میراث پاتې وو، له منځه یوړل او پر ځای یې داسې قومانداني جوړښتونه رامنځته کړل چې د حکومتولۍ لپاره نه، بلکې د یاغیتوب لپاره ډیزاین شوي وو.

پایله یې یو داسې سیسټم دی چې جنګیالي ځای پر ځای کولی شي خو د پولیسو تګلاره نه شي ساتلی، چې ګرځبندیز لګولی شي خو د جرمونو پلټنه نه شي کولی، چې چاپې وهلی شي خو د ټولنې هغه باور نه شي جوړولی چې د افراطیت مخه نیسي.

معلومات څه ښيي

خپلواک څارونکي - د Armed Conflict Location and Event Data Project او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (UNAMA) په ګډون - داسې یو هېواد ثبتوي چې تاوتریخوالی پکې د ماهیت له پلوه بدل شوی، خو پایلې یې نه دي کمې شوې. هدفي وژنې، قومي او مذهبي بریدونه او د مخالفینو پر وړاندې غچ اخیستونکي عملیات دوام لري.

هغه استدلال چې اهمیت لري

طالبان د افغانستان د ناامنۍ یوازینۍ مسووله ډله نه ده. سیمه‌ییز تحولات، بهرنۍ لاسوهنې او د لسیزو جګړو میراثونه ټول په دې کې رول لري. خو دوی په واک کې دي او واک له ځان سره مسوولیت راوړي.

که نظم د زور له لارې د هېواد د نیولو توجیه وه، نو د نظم نشتوالی د دې ډلې لپاره تر ټولو لویه محکمه ده؛ نه د بهرنیو منتقدینو له لوري، بلکې د هغو افغانانو له لوري چې د ښه ژوند ژمنه ورسره شوې وه.